Met mijn zoon in het hart van IS

Auteurs: Laura Passoni & C. Lorsignol

Het verhaal is er een van een persoonlijke geschiedenis, van een jonge vrouw. Kort door de bocht genomen, ze wordt op jonge leeftijd moslima uit overtuiging, wordt geradicaliseerd, kent de feiten niet waarmee ze geconfronteerd zal worden, komt met haar gezin tot inkeer, keert onder gevaarlijke omstandigheden terug naar huis en wordt gestraft.

Het verhaal is niet uniek. Er bestaan meer dossiers bij de overheden dan het hare, al dan niet vergelijkbaar (niet iedereen slaagt er in zichzelf te confronteren met de leugens van IS en te deradicaliseren). Die zijn allemaal onderhevig aan de privacywetgeving, en dus niet openbaar. Net daarom dat dit boek zo’n grote meerwaarde heeft voor lezers die op zoek zijn naar getuigenissen uit de eerste hand.

Niet iedereen valt te deradicaliseren, of te reradicaliseren (zie eerdere recensie “Reradicaliseren”). Dat moeten we toegeven als we de geschiedenis bekijken van het fenomeen “syriëstrijder”. Maar iedereen moet kansen krijgen. Maar die kansen moeten dan ook gecreëerd worden en opgenomen worden langs beide kanten. Laura en haar ouders creëerden samen hun eigen kansen. Haar reden is dan ook duidelijk: zij zal geen baarmoeder zijn van IS. Het doel werd ook steeds duidelijker: haar kinderen en zichzelf kansen geven op een normaal leven, ver weg van verziekte toestanden.

Maar er is meer dan dat: Laura wil ook aan de jeugd ‘van ons’ meer kansen geven, door inzicht over te dragen, door uit eerste hand te getuigen. Ze wil een “counter environment” opzetten voor zichzelf om een “counter narrative” te brengen naar de jeugd. Daarvoor lijkt dit boek als hulpmiddel zeer geschikt, o.a. in scholen.

Het boek is verhalend, onthullend, bekennend, origineel en verklarend. Het is een manier om de jeugd te laten leren uit haar fouten. Ze doet dit met eenvoudig taalgebruik, met getuigenissen over herkenbare gevoelens en met inzicht achteraf in haar situatie. Ze doet dit op een manier waarin hopelijk anderen die dezelfde brainwashing van ronselaars ondergaan, zichzelf herkennen en er een waarschuwing in vinden tegen het gevaar van IS en inzicht in de eigen situatie aan overhouden die hen doet afzien van de reis die zij wél heeft gemaakt.

Daarmee is deze getuigenis een voorbeeld voor andere spijtoptanten om het zwijgen te doorbreken en te getuigen van hun waarheid, die de onze kan worden. Wie er een redt, redt een hele wereld.

Op zich geeft dit boek ook inzichtelijke aspecten van terreur als gevaar en risico.

Polarisatie – inzicht in de dynamiek van wij-zij denken

Auteur: Bart Brandsma

Bij heel veel tegenkantingen, zoals in politiek, maar ook thuis, op school, in een vereniging,… zijn er mensen die een gevoel hebben bij een discussie van verbaal (of niet-verbaal) aangevallen te worden. Daarbij ontstaan twee kampen met elk een aantal groepen, die de auteur klasseert in:

  • De pusher
  • De joiner
  • De silent
  • De bridge builder
  • De scapegoat.

Elk van hen vervult een rol in een geval van polarisatie.

De pusher zoekt vooral zijn gelijk en macht via one liners waarmee hij de massa van de silent naar zijn joiners probeert te trekken.

De bridge builder probeert vaak de harmonie te herstellen door op de pusher in te werken met argumenten, die meestal neerkomen op meer brandstof voor de pushers en hun joiners. Hij wordt doorgaans niet vertrouwd, en wordt vaak de scapegoat.

Er bestaat echter een methode om deze vicieuse cirkel te doorbreken, op basis van vier game changers:

  • Verander van doelgroep: je moet je niet concentreren op de pusher noch de joiners, maar op de silent.
  • Verander van onderwerp: zoek de onderliggende, vaak dieper verborgen echte redenen en doelen van het geschil, en spreek daar over. Dit is zeer moeilijk, omdat als je de bal hier fout slaat, dit brandstof is voor de pushers. Het is echter de enige kans die je hebt om geloofd te worden door de silent.
  • Verander van positie: spreek vanuit de groep van de silent, midden in hen, niet vanuit het standpunt van de bruggenbouwer. Dus ook: toon je eigen gevoelens bij de zaak, wees een met hen.
  • De toon veranderen: je moet waarachtig zijn. De silent hebben niets zo snel door als wanneer je niet gelooft in waar je voor staat. Daarbij is dus wat de auteur noemt mediative speech en mediative behaviour een absolute noodzaak. Als je dat verprutst, ontploft de polarisatie in je gezicht.

Volgens de auteur is er een sterke verwevenheid tussen grote broer polarisatie en kleine broer conflict. Beiden lopen voor een groot stuk samen, maar niet helemaal, zodat polarisatie na het beëindigen van een conflict altijd een vervolg kan uitlokken.

Dit is het eerste boek dat ik ken dat verscheen over het onderwerp. Het behandelt het verschijnsel polarisatie in mensentaal, zodat iedereen het kan begrijpen. Het is een hands-on boekje doorspekt met voorbeelden, ook waar het mis liep.

Polarisatie aanvechten is wellicht het moeilijkste aspect van menselijke tegenkantingen. Er zou dus snel meer objectieve neerslag moeten komen van cases, die als dusdanig herkend worden, inclusief de ontrafeling waarom het gelukt is of waarom niet om ze te depolariseren.