Elk nadeel heb se voordeel

Auteur: Manu Steens

Met deze uitspraak associëren we een zeer gekende Nederlandse voetballer: Johan Cruijff. Een andere versie van deze uitspraak zegt “Never waste a good crisis”.

Deze uitspraak stelt zich rigoureus universeel op: élke crisis geeft opportuniteiten. Achter elk risico kan een opportuniteit schuil gaan. Is dat zo? We zitten nu in het midden van een verschrikkelijke crisis. In België alleen al zijn er rond de 9000 overlijdens die corona-gerelateerd zijn. Hoe kun je nu in hemelsnaam zeggen dat er voordelen zijn aan deze crisis zal je zeggen. Dat is zo: mensen die in hun familie een corona-overlijden hebben meegemaakt, iemand dierbaar hebben verloren, slachtoffers van huiselijk geweld, GAS-boetes als gevolg van lock-down-vermoeid gedrag … worden keihard geconfronteerd met de duistere kant van de ziekte.

Maar elke medaille heeft twee kanten. Hoe zit het dan met de positieve kanten? Zijn die er echt?

Een eerste voordeel van deze crisis is dat er door veel mensen massaal getelewerkt wordt. De “bazen” van hun organisatie worden eigenlijk gedwongen om vertrouwen te hebben in hun medewerkers, iets wat velen misschien maar zullen hebben wanneer het werkresultaat gepresenteerd wordt. Anderen hebben het vertrouwen van bij het begin, en pasten al hun HR-beleid aan, om ook in niet-pandemietijden meer telewerk toe te staan. Dat heeft als voordeel dat er op termijn anders “naar het werk” gegaan wordt, vooral minder dan. Er zal, mits enig organisatietalent, minder bureauruimte nodig zijn. Dat bespaart. Er gaat minder met de wagen gereden worden. Dat bespaart op meerdere vlakken zelfs: minder brandstof, minder kilometers, minder onderhoud, en andere wagen gerelateerde onkosten. Maar ook minder uitlaatgassen: de lucht in de steden is zuiverder. Er is minder geluidshinder van de wagens,…

Door het invoeren van de lock-down, het sluiten van de uitgangsgelegenheden, daalde het aantal weekendslachtoffers gevoelig. Mensen leren elkaar ook beter kennen in deze periode.

Die ingrepen duren nu al enkele maanden, en de mensen voelen noden aan de oppervlakte komen waarvoor ze elkaar meer nodig hebben. Waarvoor ze een nieuwe manier van oplossen moeten toepassen. Waarbij nieuwe oplossingen optreden dus. De winkels gingen open, en er werd even gevreesd voor een overrompeling van de tuincentra. Niets was minder waar. De mensen waren zeer gedisciplineerd. Van een overrompeling was geen sprake. Daarna gingen de gewone winkels terug open. Opnieuw was er geen sprake van een overrompeling. Dat lijkt er op te wijzen dat bij veel mensen er zich een nieuwe cultuur inzet, een die spontaan is opgetreden door de gewoonte nu toch al twee maanden ‘in uw kot’ te blijven.

Een dergelijke cultuurverandering kan dus gezien worden als een opportuniteit, waarbij bedrijven veel kunnen besparen op aspecten van tewerkstelling. Hopelijk kan het aantal files ook blijvend teruggedrongen worden. Waardoor ook de algemene uitstoot van fijn stof door auto’s wordt beperkt. Het aantal ongevallen vermindert. Mensen minder gejaagd kunnen zijn op hun werk dat ze meer thuis kunnen afhandelen, waardoor ze winnen aan privétijd. Ze moeten hun transport van en naar het werk immers gevoelig minder afleggen. “With a little help of their friends”. En voor een wantrouwige leidinggevenden kan het een goede ervaring zijn als hij ziet dat het werk is kunnen blijven doorgaan, dat zijn medewerkers zich hebben blijven inzetten. Dankzij ook on-line meetings van een steeds verbeterende technologie die het internet heet. En dat ze het in de toekomst thuis nog beter zullen doen als de kinderen bovendien naar school kunnen. Een cultuurwijziging in de organisatie waarbij de medewerkers meer glijdende uren hebben kan voor sommige beroepen een weldaad zijn.

Zo heeft elk nadeel ook zijn voordeel. Al blijft het des mensen om enkel de voordelen te willen.

Tribal Leadership – Leveraging Natural Groups to Build a Thriving Organization

Auteurs: Dave Logan; John King; Halee Fischer-Wright

De auteurs geven aan dat je in je organisatie tribes (stammen) kan herkennen, en wat voor cultuurniveau die stammen hebben. Dit laatste herken je op basis van taalgebruik door de leden van de stam.

Maar eerst moet je weten wat een stam is. Een stam is elke groep van 20 tot 150 mensen die elkaar genoeg kennen om op straat even te stoppen en een praatje te maken. Veelal komen ze overeen met de mensen in je e-mail adresboek en je smartphone. Vaak is een klein bedrijf een stam, vaak is een groot bedrijf een stam van stammen. Een kleine stam (20 mensen) heeft vaak maar een cultuur, een (middel)grote stam (50 tot 150 mensen) kan meerdere cultuurniveaus tegelijk hebben.

“Tribal leadership” is leiderschap dat zich focust op taal en gedrag binnen een cultuur. Het zoekt niet naar het aanscherpen van cognities, geloof, houding, of andere factoren die we alleen indirect kunnen onderstellen. Het focust wel op taalgebruik, gedrag en relatiestructuren. Om een start te maken met dit leiderschap moet de leider starten met het oefenen van twee zaken:

  1. De stammen vertellen hem hun cultuurniveau door hun taalgebruik.
  2. De stammen “upgraden” naar een “hoger” cultuurniveau.

Uit het onderzoek van de auteurs blijkt dat het gebruik van de volgende woordenschat typerend is voor de cultuurniveau’s:

Stage Mentaliteit Woordgebruik – voorbeelden
1 Life sucks – clusters van ‘gangs’ – vervreemding Het leven, sucks, is klote, onderbreken, kan niet, stop, whatever
2 My life sucks – clusters van apathische slachtoffers – afgescheiden Baas, leven, proberen, kan niet, opgeven, quitten, sucks, is klote
3 I’m great – “lone warrior”, cultuur van het “wild, wild west” Ik, mij, mijn, job, beroep, doen, deed, heb, ging
4 We’re great – uitstralen van fierheid van de stam als partnerschap Wij, ons, team, doen, zij, hebben, deed het, committen, waarde
5 Life is great – onschuldige verwondering in team Wow !, mirakel, gelukkig, visie, waarden, wij.

 

Daarbij reiken ze tevens een aantal handvaten aan waarmee je van een groep van een lager cultuurniveau kan opwaarderen naar een hoger cultuurniveau. De succesfactoren waar je daarbij moet naar uitkijken zijn de woorden die de stam daarbij gaat gebruiken tijdens hun evolutie naar een hoger niveau. Daarbij moet de leider terug twee zaken in het achterhoofd houden:

  1. De stam moet stelselmatig niveau per niveau stijgen, het kan er geen overslaan.
  2. De stam moet een tijdje het niveau zich eigen maken.

Hefbomen van niveau 1 naar 2:

  • De persoon moet het zelf inzien en willen. De actie opzoeken: gaan eten met de collega’s, naar meetings gaan, sociale functies opnemen…
  • Moedig een breuk met anderen met een “life sucks”-mentaliteit aan

Van niveau 2 naar 3:

  • Moedig aan om vrienden te maken in dyadische (twee-persoon) relaties.
  • Moedig vriendschap aan met mensen in laat-stage 3.
  • Toon haar dat haar werk een verschil maakt.
  • Toon binnen haar competenties wat haar sterktes zijn.
  • Toon haar groeipotentieel aan dat ze nog te verwerven heeft, maar hou het met een positieve toon.
  • Geef haar projecten die ze goed kan in een korte tijd. Volg het niet te strak op.

Van niveau 3 naar 4:

  • Moedig aan om triades te vormen (drie-persoon relaties).
  • Laat haar hen de kernwaarden leren kennen, overeenkomstige interesses ontdekken, en opportuniteiten vinden waar ze elkaar kunnen aanvullen op werkvlak.
  • Moedig aan om projecten op te nemen die ze niet alleen aankan. Dus werken met partners.
  • Toon aan dat het succes uit eigen werk voortkomt, maar dat de volgende stap iets is dat een andere stijl vereist: samenwerken.
  • Beschrijf rolmodellen die hun focus hebben op “wij”, triades en groepssuccessen
  • Vertel over de eigen stap van niveau 3 naar 4
  • Leer haar dat echte macht niet kennis is maar netwerken. Maak duidelijk dat je aan haar kant staat.
  • Moedig transparantie aan. Moedig aan om wat meer te vertellen dan het strikt noodzakelijke.

Van niveau 4 naar 5:

  • Verzeker dat haar triades gebaseerd zijn op waarden, voordelen en opportuniteiten.
  • Moedig gebruik van marktcondities aan om geschiedenis te schrijven.
  • Indien de markt niets aanreikt, creëer dan een opportuniteit.
  • Rekruteer anderen naar de stam die de waarden van de strategie van de groep delen.
  • Als het team op moeilijkheden stuit, duidt dan ook anderen aan voor oplossingen. Probeer niet alles zelf op te lossen (niveau 3).
  • “Vervang regelmatig de olie” met volgende vragen: 1) wat gaat goed, 2) wat gaat niet goed) en 3) wat kan het team daaraan doen?

Stamleiders doen hun werk voor het goed van de anderen, niet voor hunzelf, en ze worden beloond met trouwe medewerkers, hard werk, innovatie en samenwerking. De stam kan moeilijkere opdrachten af in kortere tijd met een hogere kwaliteit van afwerking.